Invloed mestopslag en mestaanwending op methaanemissie

Opgeslagen (drijf)mest bevat verteerbare organische stof. De methanogene bacteriën die van nature in de mest voorkomen breken dit af. Onder zuurstofloze omstandigheden (in de vloeistof) produceren ze daarbij continu biogas, waarvan iets meer dan de helft (60%) uit methaan bestaat. Dit methaan borrelt als gasbelletjes naar het oppervlak, vanwaar het in de buitenlucht terecht kan komen.

De emissie vindt vooral tijdens de opslagperiode plaats. De hoeveelheid die gevormd wordt hangt af van meerdere factoren:

Concentratie verteerbare organische stof (hoe meer dit is, hoe hoger het methaanpotentieel).
pH van de mest (bij een lage pH kunnen methanogene bacteriën niet groeien).
Opgeslagen hoeveelheid mest (meer tonnen geeft meer emissie).
Temperatuur (hogere temperatuur geeft meer emissie).
Samenstelling (sommige stoffen hebben een remmende werking op de methaan bacteriën).
Tijdsduur (hoe langer de bacteriën de tijd hebben, hoe meer methaan er gevormd kan worden).
Zuurstofgehalte (methaanvormende bacteriën hebben een zuurstofarm (anaeroob) milieu nodig).

Mestsystemen en verschillende sectoren

In de (melk)rundveehouderij en varkenshouderij is het gangbaar om drijfmest op te slaan in open mestkelders onder de dieren en/of in een opslag buiten de stal. De emissie van ammoniak zal in een goed afgedekte buitenopslag minimaal zijn omdat er vrijwel geen oppervlak is waar de ammoniak kan emitteren. In de stal is dit lastiger te realiseren.

Aanknopingspunten voor reductie van ammoniak

In de varkenshouderij zijn al veel systemen op de markt die de emissie van ammoniak sterk reduceren. Dit varieert van oppervlaktebeperking (smalle mestkanalen), snelle afvoer met rioleringssysteem tot nageschakelde technieken waarbij de ammoniak wel eerst emitteert naar de stallucht, maar daar vervolgens uit gewassen wordt. Een meststripper werkt volgens hetzelfde principe, maar dan buiten de omgeving waar de dieren verblijven.
Voor de rundveehouderij is naast de nageschakelde technieken een diversiteit aan vloeren beschikbaar die met wisselend succes de urine en faeces scheiden en het ammoniak emitterend oppervlak beperken. Veel hangt daarbij af van het management in de praktijk. Hoe schoner de vloer, hoe lager de emissie. Grotendeels dichte vloeren verminderen daarnaast de luchtverversing in de mestkelder wat de emissie kan verminderen, maar ook kan leiden tot hoge concentraties biogas in de kelders.
Het injecteren van mest in de grond berust ook op dit principe. Door de mest in de bodem te brengen of in sleufjes te leggen, wordt het oppervlak en de emissie van ammoniak beperkt.
Het verdunnen van mest (bijvoorbeeld door de vloer te spoelen) leidt tot lagere concentraties en kan daardoor de emissie tijdens opslag en uitrijden beperken. De dunnere vloeistof kan bovendien gemakkelijker en dus sneller in de bodem infiltreren waardoor de tijdsduur verkort wordt waarin emissie optreedt.
Weidegang kan de emissie beperken, omdat dan een deel van de mest direct op het land komt, waar de urine direct in de bodem kan infiltreren. Dit heeft het meeste effect als tijdens de beweiding de stalvloer en mestopslag zo min mogelijk emitteren (niet besmeurd en vol).
Via het voer kan (beperkt) de pH van de mest en de concentratie ammoniak in de mest worden gestuurd. Het is ook mogelijk om de mest met zwavelzuur aan te zuren maar hierbij speelt het gevaar van giftige gassen (H2S) en overbemesting met zwavel.
Op enkele bedrijven wordt de mest gekoeld (grondwater of warmtepomp). De lagere temperatuur vermindert de emissie tijdens opslag. Bij uitrijden kan worden gelet op de weersomstandigheden. Uitrijden bij lagere temperaturen en windstil weer verminderen de emissie.

Mestspoor